
Imagjinoni një material ngjitës që është aq i fortë saqë mund të mbajë pas një muri një objekt me peshë më të madhe se 300 kilogramë. Shkencëtarët kanë arritur të prodhojnë një ngjitës të tillë duke studiuar këmbët e një tipi hardhuce.
Për mëse një shekull shkencëtarët janë munduar të kuptojnë se si një hardhucë, një zvarranik i vogël që peshon vetëm rreth 140 gramë, mund të ngjitet në një sipërfaqe të lëmuar vertikale apo të ecë pa problem në një tavan, e kapur kaq mirë pas tij saqë do të duhej një peshë prej 4 kilogramësh për ta shkëputur.
Proddhimi i një materiali që do të imitonte vetinë e fuqishme ngjitëse të këmbëve të vogla të hardhucave do të është diçka mjaft e dëshiruar dhe do të gjente përdorim të gjerë si në industrinë civile ashtu edhe në atë ushtarake.
ĂelĂ«si i aftĂ«sisĂ« sĂ« hardhucave pĂ«r tâu ngjitur nĂ« sipĂ«rfaqe vertikale dhe pĂ«r tâu kapur pas tyre, janĂ« miliona qimet mikroskopike, apo setae, tĂ« cilat mbulojnĂ« shputat e kĂ«mbĂ«ve elastike tĂ« kĂ«tyre zvarranikĂ«ve. Setae-t janĂ« aq tĂ« holla saqĂ« ato krijojnĂ« njĂ« lidhje elektrostatike me molekulat e çfarĂ«do objekti mbi tĂ« cilin hardhucat janĂ« duke u ngjitur. Sado qĂ« kapja pas sipĂ«rfaqeve Ă«shtĂ« tepĂ«r e fuqishme, hardhucat mund tĂ« shkĂ«puten prej tyre thjesht duke pĂ«rkulur kyçet, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ato ecin mbi kĂ«to sipĂ«rfaqe.
Studiuesit kanë qenë në gjendje të imitojnë fuqinë ngjitëse të qimeve mikroskopike duke përdorur nanoteknologjinë. Por Duncan Irschick, ekspert i strukturave fizike në Universitetin e Masaçusetsit në Amherst, thotë se ata ende nuk kanë arritur të bëjnë të mundur që ngjitësi artificial të jenë në gjendje të mbajnë pesha shumë të rënda.
Prandaj zoti Irschick dhe kolegĂ«t e tij pĂ«rdorĂ«n njĂ« strategji tjetĂ«r pĂ«r tĂ« prodhuar materialin ngjitĂ«s qĂ« ata e quajtĂ«n âGeckskinâ nga emri âGeckoâ i hardhucĂ«s nĂ« fjalĂ«. Nisur nga hipoteza se aftĂ«sia ngjitĂ«se e kĂ«mbĂ«ve tĂ« hardhucave nuk varej vetĂ«m nga qimet mikroskopike, por edhe nga anatomia e brendshme unike e kĂ«mbĂ«ve tĂ« tyre, shkencĂ«tarĂ«t vendosĂ«n tĂ« simulonin atĂ« anatomi nĂ« njĂ« material ngjitĂ«s.
âDonim tĂ« krijonim tendinĂ«n qĂ« ne mendojmĂ« se luajnĂ« njĂ« rol vĂ«rtet tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« ngjitjen pas sipĂ«rfaqeve. Pastaj ne pĂ«rdorĂ«m atĂ« qĂ« quhet ngjitĂ«s i mbuluar. Pra, ngjitĂ«si âGeckskinâ pĂ«rdor disa elementĂ« qĂ« kanĂ« hardhucat. PĂ«rdor anatominĂ« e tyre, por nuk riprodhon qimet e holla qĂ« kanĂ« hardhucat. Me pak fjalĂ«, mund tĂ« themi qĂ« ngjitĂ«si ynĂ« mund tĂ« mbajĂ« pesha shumĂ« tĂ« rĂ«nda nĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« lĂ«muara, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme me hardhucat, por nĂ« tĂ« njejtĂ«n kohĂ« mund tĂ« hiqet me lehtĂ«si, si kĂ«mbĂ«t e hardhucave kur ecin.â
PĂ«r tĂ« rikrijuar tendinĂ«n qĂ« lidhin kockĂ«n me lĂ«kurĂ«n tek kĂ«mbĂ«t e hardhucave, Alfred Crosby, njĂ« shkencĂ«tar i Universitetit tĂ« Masaçusetsit, thotĂ« se studiuesit pĂ«rdorĂ«n materiale me pĂ«rbĂ«rje tĂ« ndryshme dhe i ndĂ«rthurĂ«n ato pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« material qĂ« tĂ« mund tĂ« kapej nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshme me sipĂ«rfaqet. Â
Rezultati ishte ngjitĂ«si âGeckskinâ me sipĂ«rfaqe 406 milimetra katrorĂ«, mĂ« i vogĂ«l se njĂ« kartolinĂ«, i cili mund tĂ« mbajĂ« tĂ« ngjitur pas njĂ« sipĂ«rfaqeje vertikale njĂ« objekt me peshĂ« mĂ« tĂ« madhe se 317 kilogram dhe qĂ« mund tĂ« hiqet me lehtĂ«si pa lĂ«nĂ« ndotje nĂ« mur, si ndodh nĂ« rastin e ngjitĂ«sve tĂ« zakonshĂ«m. Materiali i ri mund tĂ« ngjisĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« sigurtĂ« njĂ« televizor me ekran tĂ« sheshtĂ« pas njĂ« muri.
Fondet pĂ«r projektin e krijimit tĂ« ngjitĂ«sin âGeckskinâ u dhanĂ« nga Agjencia amerikane e Projekteve Studimore tĂ« Avancuara tĂ« Mbrojtjes. Kjo agjenci qeveritare shpreson tĂ« pĂ«rdorĂ« ngjitĂ«sin âGeckskinâ pĂ«r projektin e saj âZ-Manâ, pĂ«r tâu  ardhur nĂ« ndihmĂ« forcave speciale tĂ« jenĂ« nĂ« gjendje tĂ« ngjisin muret, si personazhi i njohur  Spiderman, Njeriut MerimangĂ«.










